İsveç’in NATO’ya katılım protokolü Komisyon’da!

İsveç’in NATO’ya katılım protokolü Komisyon’da!
26 Ekim 2023 07:30

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, İsveç’in NATO üyeliğine katılım protokolünü TBMM’ye göndermesinin ardından, gözler Meclis’teki görüşme sürecine çevrildi.

 

Ayşe Sayın / BBC Türkçe

 

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, protokolü, Çarşamba günü esas komisyon olan Dışişleri ve tali komisyon olan Milli Savunma Komisyonu’na sevketti. Ancak AKP yönetimi de Meclis’teki görüşme sürecine ilişkin henüz net bir takvimleme yapmış değil. BBC Türkçe’ye konuşan AKP kaynakları, beklentilerinin tam olarak karşılanmamakla birlikte, yasa ve anayasa değişiklikleriyle İsveç’in Türkiye’nin terörle mücadele hassasiyetine uygun adımlar attığını belirterek, “Çok kısa vadede değil, ama sürüncemede de bırakalım gibi bir yaklaşımımız da olmaz. Dış politikanın en temel ilkesi mütekabiliyettir” görüşünü dile getiriyorlar.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından TBMM’ye sevkedilen İsveç’in NATO’ya katılım protokolünde, İsveç’in katılımına onay verilmesinin gerekçelerine de yer verildi.

 

 

Gerekçede neler var?

 
Protokolün gerekçesinde, NATO’nun izlediği temel yaklaşımlardan birinin “açık kapı politikası” olduğu ve Türkiye’nin de bu politikayı desteklediği vurgulandı.

Gerekçede, Finlandiya ve İsveç’in Rusya’nın 24 Şubat 2022 tarihinde Ukrayna’da başlattığı savaşın ardından ulusal karar alma süreçlerini tamamlayarak 18 Mayıs 2022 tarihinde resmen NATO’ya üyelik başvurusunda bulunduğu anımsatıldı.

 

 

Meclis’te süreç nasıl işleyecek?

 
Protokolün yürürlüğe girmesi, yani İsveç’in NATO üyeliği için, TBMM Genel Kurulu’nca onaylanması gerekiyor.

Meclis’te uluslar arası sözleşmeler yasa teklifleri gibi görüşülüyor ve Meclis’ten geçtiğinde de yasalaşarak, yürürlüğe giriyor.

Katılım protokolü ilk olarak tali komisyon olan (ikincil) TBMM Milli Savunma Komisyonu, daha sonra da esas komisyon olan Dışişleri Komisyonu’nda görüşülecek. Dışişleri Komisyonu’nun, tali komisyonunun yapacağı değişiklik ve önerilere uymak zorunda değil.

Komisyon aşamasının tamamlanmasının ardından, katılım protokolü Genel Kurul gündemine alınacak ve Danışma Kurulu’nda alınan karar doğrultusunda da görüşülecek. Oylamada nitelikli çoğunluk aranmadığı için, karar yeter sayısı olan 151 milletvekilinin “evet” demesi protokolün onayı için yeterli. AKP’nin protokolü onaylaması için parlamentoda çoğunluğu olsa da, bu tür önemli kararların geniş siyasi destekle alınması tercih ediliyor. O nedenle muhalefetin alacağı tutum da önem kazanıyor.

 

 

Muhalefet partileri nasıl tutum alabilir?

 
Protokol konusunda muhalefet partileri ve Cumhur İttifakı ortağı MHP’nin tutumu da merak konusu. Çünkü MHP’nin de Kuran yakma eylemleri nedeniyle İsveç’e tepkili olduğu biliniyor.

MHP Lideri Devlet Bahçeli, Ocak 2023’te eylemlere tepkisini “İsveç’in NATO üyeliği bu şartlar altında Gazi Meclis’in onayından geçemeyecektir” sözleriyle dile getirmişti.

MHP Lideri, önceki gün Cumhurbaşkanı Erdoğan’la görüştü ve kulislere yansıyan bilgilere göre iki lider, İsveç’in NATO üyeliğini de ele aldı. MHP yönetiminden bu konuda Erdoğan’la ters düşecek bir tutum alması beklenmiyor.

 

 

CHP “evet” eğiliminde

 
CHP yönetimi ise protokol Meclis’e yeni geldiği için henüz bu konuda somut bir karar almış değil. Ancak, İsveç’in NATO üyeliğine baştan beri olumlu bakılıyor ve sürpriz değişiklik olmazsa, Genel Kurul’daki oylamada da “evet” yönünde oy kullanılması eğilimi ağırlık kazanıyor.

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (HEDEP) de protokolle ilgili tutumunu, parti organlarında görüşerek netleştirecek. Ancak Finlandiya’nın NATO üyeliği görüşmelerinde, parti olarak oylamaya katılmadıklarını belirten bir parti yöneticisi, büyük bir olasılıkla, İsveç oylamasında da benzer tutumun takınılacağını ve oylamaya katılmayabileceklerini ifade ediyorlar.

 

 

İYİ Parti: Ne değişti, teröristler iade mi edildi?

 
İYİ Parti ise öncelikle “genel görüşme” talep etmeyi planlıyor.

BBC Türkçe’ye konuşan bir parti yöneticisi, AKP’nin terörle mücadele konusunda adım atılması koşulunu getirdiğine dikkat çekerek, nasıl tutum alacaklarına ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

“Ne değişti de AKP protokolü Meclis’e getirdi. İsveç, istenilen teröristleri iade mi etti? Önce bize neden getirdiklerini anlatmalılar. O nedenle, biz önce Meclis’te bir genel görüşme isteriz, ondan sonra kararımızı veririz.”